Türkiye’de Toplam Doğurganlık Düşüşünün Anatomisi: HWP Ayrıştırma Analizi (2013–2025)
Horiuchi-Wilmoth-Pletcher yöntemiyle TDH kaybının parite geçiş ve evlilik bileşenlerine ayrıştırılması.
Özet
2013–2025 döneminde Türkiye’nin toplam doğurganlık hızı (TDH) 2,11’den 1,42’ye gerilemiştir. Bu çalışma, söz konusu 0,69 puanlık kaybı Horiuchi-Wilmoth-Pletcher (HWP) sürekli ayrıştırma yöntemiyle analiz etmektedir.
Temel Bulgular
| Kovaryat | TDH Katkısı | Pay (%) |
|---|---|---|
| Parite geçiş etkisi (toplam) | −0,473 | %68,6 |
| → PPR₁ (1→2 geçiş) | −0,391 | %56,7 |
| → PPR₂ (2→3 geçiş) | −0,034 | %4,9 |
| → PPR₃₊ (3→4 ve üstü) | −0,048 | %7,0 |
| Evlilik etkisi | −0,217 | %31,4 |
Birincil bulgu: TDH kaybının üçte ikisinden fazlası (%68,6) parite geçiş davranışındaki değişimden kaynaklanmaktadır. Tek başına PPR₁ — birinci çocuktan ikinciye geçiş oranı — toplam kaybın %56,7’sini açıklamaktadır.
Metodoloji
Horiuchi, Wilmoth ve Pletcher (2008) tarafından geliştirilen sürekli ayrıştırma yöntemi, toplam değişimi her bir kovaryatın marjinal katkısına böler. Yöntemin temel avantajı tam toplanabilirlik ve yol bağımsızlığı sağlamasıdır.